Producktivity

ทุกครั้งที่เขียนต้นฉบับจนจบแล้วกดแชร์ออกไป ผมจะเจอช่วงเวลาประหลาดอย่างหนึ่งที่เต็มไปด้วยคำถามเสมอ มันคือวินาทีที่งานหลุดจากมือไปแล้ว แต่เรายังไม่รู้อะไรเกี่ยวกับมันเลย คนจะอ่านไหม จะเข้าใจอย่างที่ตั้งใจหรือเปล่า คำถามพวกนี้ลอยค้างอยู่ในใจ โดยไม่มีคำตอบมาให้ในทันที
.
ความรู้สึกนั้นทำให้ผมนึกถึงภาพนักธนูที่เพิ่งปล่อยลูกศร เขาเล็งด้วยสมาธิทั้งหมดที่มี กลั้นลมหายใจ แล้วปล่อยมือ ทันทีที่ปลายนิ้วคลายออก ลูกศรก็ไม่ใช่ของเขาอีกต่อไป ลมอาจพัดให้มันเบนออกจากเป้า นกอาจบินตัดผ่านวิถีการยิง สิ่งที่เมื่อครู่ยังอยู่ในการควบคุมอย่างเต็มที่ กลายเป็นเรื่องที่เขาทำได้เพียงมองตามไปเงียบ ๆ เท่านั้น
.
ที่จริงแล้วภาพนี้เป็นอุปมาเก่าแก่จากปรัชญาสโตอิก ใจความสำคัญคือหน้าที่ของนักธนูทั้งหมดอยู่ที่การฝึกฝนให้ดีที่สุด การเล็ง สมาธิ และการยิงให้ดีที่สุดเท่าที่ฝีมือจะอำนวย
.
ส่วนจะโดนเป้าไหม เมื่อลูกศรพ้นมือไปแล้ว ผลของมันขึ้นอยู่กับปัจจัยนอกตัวเขาแล้ว
.
เซเนกา เคยเขียนเอาไว้ว่า
.
“จงใส่ใจกับความมุ่งหมายของการกระทำ ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่ตามมา จุดเริ่มต้นอยู่ในอำนาจของเรา แต่โชคชะตาเป็นผู้ตัดสินบทสรุป และข้าไม่ยอมรับคำพิพากษาของนาง”
.
ความหมายที่ซ่อนอยู่คือ โชคชะตามีสิทธิ์ตัดสินว่าลูกศรจะโดนหรือพลาด แต่ไม่มีสิทธิ์ตัดสินว่าเขาเป็นคนแบบไหน คุณค่าของคนยิงไม่ได้ผูกอยู่กับว่าเป้าทะลุหรือไม่
.
หากมองจากมุมนี้ สิ่งที่เปลี่ยนไปคือเกณฑ์ที่เราใช้ตัดสินตัวเอง แทนที่จะถามว่ายิงโดนเป้ารึเปล่า เราหันมาถามว่าเล็งดีพอหรือยัง เตรียมตัวมาเต็มที่หรือเปล่า เพราะทั้งหมดนี้คือส่วนที่อยู่ในการควบคุมของเราจริงๆ ส่วนผลที่ออกมามีตัวแปรอีกนับไม่ถ้วน เอพิกเตตัส นักปรัชญาสโตอิกอีกคนหนึ่งสรุปเอาไว้ว่า “จงใช้สิ่งที่อยู่ในอำนาจของเจ้าให้ดีที่สุด ส่วนที่เหลือ ปล่อยให้เป็นไปตามที่มันจะเป็น”
.
อย่าเข้าใจผิดนะครับ การเข้าใจเรื่องนี้นี่ไม่ใช่การชวนให้วางเฉยกับงาน ไม่สนใจ แต่กลับกันด้วยซ้ำ นักธนูที่ดียังอยากยิงให้โดนเป้าอยู่เสมอนั่นแหละ และยังเล็งด้วยความตั้งใจสูงสุดทุกครั้ง (เหมือนกับที่ผมเขียนบทความนี้อย่างตั้งใจที่สุดเท่าที่จะทำได้) สิ่งที่เขาวางลงคือการเอาคุณค่าของตัวเองไปแขวนไว้กับผลลัพธ์ที่คุมไม่ได้ ความใส่ใจในงานยังอยู่ครบ แต่ความทุกข์ที่เกิดจากการยึดติดกับผลลัพธ์ถูกถอดออกไป
.
เมื่อกลับมาดูเรื่องของตัวเอง ในวินาทีที่กดแชร์บทความออกไป ผมพยายามถามตัวเองเสมอว่าผมพยายามอย่างที่สุดแล้วใช่ไหม ขัดเกลามันจนสุดฝีมือของวันนี้ ตอนนี้หรือยัง ถ้าใช่ งานชิ้นนั้นก็ทำหน้าที่ของมันครบแล้ว…ตั้งแต่ก่อนใครจะได้อ่านมันด้วยซ้ำ ส่วนมันจะไปขึ้นหน้าฟีดใคร เป็นเรื่องของลม (และอัลกอริทึม) ที่ผมไม่มีวันสั่งได้แล้วละครับ
.
ลูกศรของคุณ คุณได้ฝึกฝน มีสมาธิ และเล็งมันสุดฝีมือแล้วหรือยัง